Toegangseisen
De minor De Mysterieuze Realiteit is toegankelijk voor alle bachelorstudenten met een interesse in de revolutionaire concepten over ons wereldbeeld volgend uit de relativiteitstheorie en quantummechanica. Daarom worden de vakken zo opgezet dat er geen andere voorkennis wordt verondersteld dan de wiskunde van de middelbare school.
Studenten afkomstig uit de bachelorprogramma’s Natuurkunde en Sterrenkunde van de Universiteit Leiden en studenten van de bacheloropleiding Applied Physics van de TU Delft zijn uitgesloten van deelname.
Beschrijving
De relativiteitstheorie van Albert Einstein heeft de manier waarop we nadenken over de wereld om ons heen diepgaand veranderd. Hoewel de theorie voor veel niet-natuurkundigen omgeven is door mysterie en raadsels zijn de ideeën en consequenties ervan op veel plekken doorgedrongen in onze cultuur (‘alles is relatief’, zwarte gaten) en toepassingen zoals de GPS locatiebepaling worden elke dag door miljoenen mensen gebruikt.
In dit vak behandelen we de grondbeginselen van de theorie zoals de eindigheid van de lichtsnelheid (die bovendien voor elke waarnemer hetzelfde blijkt te zijn), leren we dat ruimte en tijd nauw met elkaar verbonden zijn en leren we de vier-dimensionale ruimte-tijd te visualiseren. We bestuderen de vreemde consequenties zoals lengtecontractie en tijddilatatie en leren er mee werken. Ook de beroemde tweelingparadox komt voorbij. Dit leidt ook tot filosofische puzzels over de aard van tijd en over relativiteit in bredere zin: is het verstrijken van de tijd een illusie? Is alles inderdaad relatief of is er ook ruimte voor objectiviteit? Het uitbreiden van het relativiteitsprincipe naar de zwaartekracht brengt ons van de speciale naar de algemene relativiteitstheorie met fascinerende implicaties zoals de kromming van ruimte-tijd, tijdreizen, het afbuigen van licht en het bestaan van zwarte gaten en zwaartekrachtsgolven. Ook hier komen diepere filosofische vraagstukken om de hoek kijken, bijvoorbeeld over het begrip van een dynamische ruimte-tijd die niet meer een container voor materie is maar ook zelf effect op die materie heeft.
Leerdoelen
Aan het eind van deze cursus is de student in staat om de principes van de relativiteitstheorie te beschrijven en kent en begrijpt de student de consequenties zoals tijddilatatie en lengtecontractie. De student kan een ruimte-tijd diagram te construeren om de effecten van deze tijddilatatie en lengtecontractie te visualiseren en begrijpt dat zwaartekracht hetzelfde is als de kromming van de ruimte-tijd. Daarnaast heeft de student inzicht gekregen in de consequenties van Einsteins theorieën op ons conceptuele begrip van ruimte en tijd.
De behandeling van zowel de speciale als de algemene relativiteitstheorie in dit vak is grotendeels conceptueel, waarbij we zo weinig mogelijk wiskunde zullen gebruiken. Er is ook ruimte voor experimentele waarnemingen die de relativiteitstheorie ondersteunen, zoals de ontdekking van de zwaartekrachtsgolven en experimenten met elementaire deeltjes die in andere vakken van de minor terug zullen komen. We onderzoeken waar de relativiteitstheorie in onze samenleving en cultuur terugkomt en een deel van de colleges zal zich richten op de filosofische aspecten en consequenties van de theorie.
Rooster
In MyTimetable kun je alle vak- en opleidingsroosters vinden, waarmee jij je persoonlijke rooster kunt inzien.
Daarnaast kun je My Timetable gemakkelijk koppelen aan een agenda-app op je telefoon en worden roosterwijzigingen automatisch in je agenda doorgevoerd; bovendien ontvang je desgewenst per e-mail een notificatie van de wijziging. Je kunt notificaties aanzetten bij Instellingen, nadat je bent ingelogd.
Vragen? Bekijk de video, lees de instructie of neem contact op met de ISSC helpdesk.
Onderwijsvorm
Naast het meegeven van wetenschappelijke concepten willen we de studenten meegeven dat de natuurkunde een discipline is waar experimentele waarnemingen een belangrijke rol spelen. Daarom zullen demonstratieproeven, YouTube filmpjes en zelf uit te voeren experimenten worden ingezet om te ervaren wat de impact van de theorie in de praktijk betekent.
Per week zijn er per vak twee colleges: een hoorcollege over de theoretische concepten, en een praktisch georiënteerd werkcollege, waarin de studenten op een creatieve manier aan de slag gaan om zich de concepten eigen te maken die in het college behandeld zijn.
Voor meer informatie zie Brightspace
Toetsing en weging
Om de kennis en het inzicht van de studenten te beoordelen maken we gebruik van korte (multiple-choice) testen die tijdens de (verplichte) werkcolleges afgenomen zullen worden. Als aanvulling is er ook de mogelijkheid om met individuele assessments te werken over specifieke onderwerpen die behandeld zijn in de (werk)colleges.
Herkansing, inzage en nabespreking
Tweemaal per studiejaar wordt de gelegenheid geboden tot het afleggen van het tentamen verbonden aan elk van de onderwijseenheden die in dat jaar worden aangeboden. Voor praktische oefeningen bepaalt de examencommissie de wijze van herkansing.
Voor inzage en nabespreking zie Brightspace
Literatuurlijst
Zie Brightspace
Inschrijven
Aanmelding gaat via [EduXchange](https://eduxchange.nl/nl/for-students-ul/explore "https://eduxchange.nl/nl/for-students-ul/explore") en is mogelijk van 19 mei 13:00 t/m 30 juni 23:59 2026
Voor de vakken en activiteiten die binnen het minor-programma vallen word je, na toewijzing door de opleiding, door de opleiding in samenwerking met de studentenadministratie ingeschreven. Dit geldt in ieder geval voor de FWN-minoren. Let op dat je je wel voor een eventuele herkansing zelf moet inschrijven.
Contact
Voor inhoudelijke vragen, neem contact op met de docent (rechts in de informatiebalk). Voor informatie over inschrijvingen, toelating, etc., neem contact op met de onderwijsadministratie van de opleiding Natuurkunde: minor@physics.leidenuniv.nl